هزینههای قابل قبول مالیاتی در حسابداری؛ بررسی مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ قانون مالیاتها
هزینههای قابل قبول مالیاتی یکی از مهمترین موضوعات در مدیریت مالی و حسابداری کسبوکارها محسوب میشود؛ موضوعی که برای اشخاص حقیقی و حقوقی اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل قانونگذار در قانون مالیاتهای مستقیم بهصورت مشخص به این مسئله پرداخته و بخشی از قانون را به آن اختصاص داده است.
در فصل دوم از باب چهارم قانون مالیاتهای مستقیم، به موضوع هزینههای قابل قبول و استهلاکات اشاره شده است. در این فصل، مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم شرایط پذیرش هزینهها و مصادیق هزینههای قابل قبول را مشخص کردهاند. آشنایی با این مواد قانونی به مؤدیان کمک میکند تا هزینههای خود را بهدرستی ثبت کرده و از رد شدن هزینهها در رسیدگیهای مالیاتی جلوگیری کنند.
در ادامه این مقاله از مجموعه آموزشهای مالیاتی مهراز تراز، به بررسی مفهوم هزینههای قابل قبول مالیاتی و مهمترین نکات قانونی مربوط به آن خواهیم پرداخت.
فهرست مطالب
هزینههای قابل قبول مالیاتی چیست؟
در هر کسبوکار، برای کسب درآمد لازم است هزینههای مختلفی انجام شود. این هزینهها ممکن است شامل خرید کالا یا مواد اولیه، پرداخت حقوق کارکنان، هزینههای اداری، حملونقل و بسیاری از مخارج دیگر باشد. اما نکته مهم این است که همه هزینهها از نظر سازمان امور مالیاتی قابل پذیرش نیستند.
طبق ماده ۱۴۷ قانون مالیاتهای مستقیم، هزینههایی قابل قبول محسوب میشوند که:
- در راستای تحصیل درآمد مؤدی انجام شده باشند.
- با فعالیت اقتصادی واحد تجاری مرتبط باشند.
- دارای اسناد و مدارک معتبر و قابل رسیدگی باشند.
- در دفاتر قانونی ثبت شده باشند.
در عمل مشاهده میشود که برخی از کارفرمایان برای کاهش سود مشمول مالیات، هزینههایی را در دفاتر ثبت میکنند که ارتباطی با فعالیت شرکت ندارد. این اقدام میتواند باعث رد دفاتر قانونی و اعمال جرائم مالیاتی شود. به همین دلیل سازمان امور مالیاتی برای جلوگیری از حسابسازی و شفافسازی درآمدها، در ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم فهرستی از هزینههای قابل قبول را مشخص کرده است.
از جمله مهمترین هزینههای قابل قبول مالیاتی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- هزینه خرید مواد اولیه یا کالا و هزینه حمل آن
- حقوق و دستمزد کارکنان و ۲۳ درصد سهم بیمه کارفرما
- هزینه آب، برق، گاز و تلفن
- ملزومات و تجهیزات اداری
- هزینههای بیمه
- هزینه تعمیر و نگهداری ساختمانهای تولیدی، اداری یا فروش
- هزینه آبدارخانه و خدمات رفاهی
- هزینه ضایعات تولید
- هزینه ایاب و ذهاب کارکنان
- هزینههای فرهنگی، ورزشی و رفاهی کارکنان
- حقالعمل دلالی، حقالوکاله و حقالمشاوره
- هزینه حسابرسی و خدمات مالی و اداری
- کارمزد خدمات بانکی و هزینه تسهیلات و وام
- هزینه تعمیر و نگهداری اثاثیه و منصوبات
- هزینه اجاره ساختمان یا وسایل نقلیه
- هزینه پذیرایی و تشریفات
- هزینههای درمانی کارکنان
- هزینههای بازاریابی و تبلیغات
- هزینه تعمیر و نگهداری خودروهای شرکت
البته باید توجه داشت که این هزینهها زمانی قابل قبول هستند که دارای اسناد و فاکتور معتبر باشند و در حد متعارف و متناسب با فعالیت شرکت انجام شده باشند.
بخشنامههای مهم درباره هزینههای قابل قبول مالیاتی
در کنار مواد قانونی، سازمان امور مالیاتی با صدور بخشنامههای مختلف، جزئیات بیشتری درباره پذیرش یا عدم پذیرش برخی هزینهها ارائه کرده است. در ادامه به چند نکته مهم در این زمینه اشاره میکنیم.
نکته اول:
بر اساس بخشنامه شماره 200/20064 مورخ ۱۳۹۱/۱۰/۱۱، اگر اشخاص به دلیل عدم انجام تکالیف قانونی مشمول جریمه شوند، این جرائم بهطور کلی بهعنوان هزینه قابل قبول مالیاتی پذیرفته نمیشوند. تنها استثنا در این زمینه، برخی جرائم پرداختی به بانکها است که طبق رأی هیئت عمومی شورای عالی مالیاتی قابل بررسی است.
همچنین طبق بند ۱۸ ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم، سود، کارمزد و جرایمی که مؤسسات برای انجام عملیات خود به بانکها، صندوق تعاون، صندوقهای حمایت از توسعه بخش کشاورزی، مؤسسات اعتباری غیر بانکی مجاز و شرکتهای لیزینگ دارای مجوز از بانک مرکزی پرداخت میکنند، میتواند بهعنوان هزینه قابل قبول مالیاتی در نظر گرفته شود.
نکته دوم:
بر اساس بخشنامه شماره 41/93/230 مورخ ۱۳۹۳/۰۴/۰۱، تنها مجوز فعالیت صادره از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ملاک مجاز بودن بانکها و مؤسسات مالی و اعتباری است. بنابراین مجوزهایی مانند مجوز تأسیس یا ثبت تغییرات بهتنهایی به منزله مجوز فعالیت محسوب نمیشوند.
ذخیره مطالبات مشکوکالوصول
یکی دیگر از مواردی که در قوانین مالیاتی مورد توجه قرار گرفته، ذخیره مطالبات مشکوکالوصول است. این ذخیره در صورتی بهعنوان هزینه قابل قبول مالیاتی پذیرفته میشود که شرایط زیر وجود داشته باشد:
- مطالبات مربوط به فعالیت مؤسسه باشد.
- احتمال قوی برای وصول نشدن آن وجود داشته باشد.
- در دفاتر مؤسسه در حساب مخصوص مطالبات مشکوکالوصول ثبت شده باشد تا زمانی که وصول یا لاوصول بودن آن مشخص شود.
استهلاک زیان در سالهای بعد
بر اساس مقررات مالیاتی، اگر زیان اشخاص حقیقی یا حقوقی از طریق رسیدگی به دفاتر قانونی و مطابق مقررات احراز شود، این زیان میتواند از درآمد سال یا سالهای بعد کسر شود.
طبق بخشنامه شماره 28345، زیان مؤدیان مالیاتی بدون تفکیک اینکه مربوط به قبل یا بعد از اصلاحیه سال ۱۳۸۰ باشد، میتواند تا میزان درآمد مشمول مالیات سالهای بعد مستهلک شود.
نحوه برخورد مالیاتی با تقبل زیان توسط سهامداران
بر اساس بخشنامه شماره 81/93/200 مورخ ۱۳۹۳/۰۷/۲۰، با توجه به اینکه شخصیت شرکت از سهامداران آن جدا است، اگر سهامداران زیان شرکت را از محل حساب جاری شرکا جبران کنند، این موضوع میتواند بهعنوان درآمد برای شرکت تلقی شود.
در نتیجه، این مبلغ باید در صورت سود و زیان شرکت بهعنوان درآمد شناسایی شود و مالیات آن با رعایت ماده ۱۰۵، ماده ۱۲۸ و بند ۱۲ ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم محاسبه خواهد شد.
یکی از رایجترین مشکلات در رسیدگیهای مالیاتی این است که بسیاری از شرکتها هزینههای زیادی را ثبت میکنند، اما به دلیل عدم رعایت شرایط مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ بخش زیادی از این هزینهها توسط ممیز مالیاتی رد میشود. بررسی و طبقهبندی دقیق هزینهها قبل از رسیدگی مالیاتی میتواند از افزایش مالیات و جرائم سنگین جلوگیری کند؛ موضوعی که معمولاً با کمک مشاوران مالیاتی حرفهای قابل مدیریت است.
در بسیاری از رسیدگیهای مالیاتی، ممیزان ابتدا به تناسب هزینهها با نوع فعالیت شرکت توجه میکنند. حتی اگر هزینهای دارای فاکتور رسمی باشد، در صورتی که با ماهیت فعالیت شرکت همخوانی نداشته باشد یا از نظر مبلغ غیرمتعارف تلقی شود، ممکن است به عنوان هزینه غیر قابل قبول مالیاتی رد شود.
لیست هزینههای قابل قبول مالیاتی طبق ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم
ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم یکی از مهمترین مواد قانونی در حوزه مالیات کسبوکارها است که فهرست مهمی از هزینههای قابل قبول مالیاتی را مشخص میکند. این هزینهها در صورتی از نظر سازمان امور مالیاتی قابل پذیرش هستند که شرایط ماده ۱۴۷ قانون مالیاتهای مستقیم را نیز داشته باشند؛ یعنی با فعالیت مؤدی مرتبط بوده، دارای اسناد و مدارک معتبر باشند و در دفاتر قانونی ثبت شوند.
در ادامه مهمترین مصادیق هزینههای قابل قبول مالیاتی بر اساس ماده ۱۴۸ را بررسی میکنیم.
۱. هزینه خرید کالا و مواد اولیه
یکی از اصلیترین هزینههای قابل قبول مالیاتی، قیمت خرید کالای فروخته شده یا مواد مصرفی در تولید کالا و ارائه خدمات است. این هزینه باید با اسناد معتبر خرید و در چارچوب فعالیت مؤسسه ثبت شده باشد.
۲. هزینههای حقوق و دستمزد کارکنان
هزینههای استخدامی کارکنان در صورت رعایت مقررات استخدامی مؤسسه از جمله هزینههای قابل قبول مالیاتی محسوب میشود، از جمله:
- حقوق و دستمزد اصلی و مزایای مستمر اعم از نقدی یا غیرنقدی
- مزایای غیرمستمر مانند عیدی، پاداش، اضافهکار، خواروبار، بهرهوری و فوقالعاده مأموریت
- هزینههای درمانی و بهداشتی کارکنان و بیمههای عمر و حوادث
- حقوق بازنشستگی، پایان خدمت و خسارت اخراج کارکنان
- حق بیمه پرداختی به سازمان تأمین اجتماعی
- ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان
- پرداختی به بازنشستگان مؤسسه تا سقف مقرر در قانون
همچنین طبق بخشنامه شماره ۲۸۳۴۵ مورخ ۱۳۸۵/۰۷/۱۸، مبالغ پرداختی بابت بازخرید مرخصی کارکنان نیز در صورت رعایت مقررات، جزو هزینههای قابل قبول مالیاتی محسوب میشود.
۳. هزینه اجاره و محل فعالیت
از دیگر هزینههای قابل قبول میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اجاره محل مؤسسه در صورت اجاری بودن
- اجاره ماشینآلات و تجهیزات مورد استفاده در فعالیت شرکت
- هزینههای مربوط به نگهداری محل فعالیت یا تعمیرات آن
۴. هزینههای انرژی و خدمات عمومی
هزینههای جاری مربوط به فعالیت مؤسسه نیز قابل قبول مالیاتی هستند، از جمله:
- هزینه آب، برق، گاز و سوخت
- هزینه مخابرات و ارتباطات
- هزینههای مرتبط با بیمه داراییها و عملیات مؤسسه
۵. مالیاتها، عوارض و حقوق قانونی
برخی پرداختهای قانونی نیز به عنوان هزینه قابل قبول پذیرفته میشوند، از جمله:
- عوارض و حقوق پرداختی به شهرداریها و وزارتخانهها
- برخی حقالامتیازها و هزینههای قانونی مرتبط با فعالیت مؤسسه
البته باید توجه داشت که مالیات بر درآمد و جرایم مالیاتی بهعنوان هزینه قابل قبول محسوب نمیشوند.
نکته مهم اینکه طبق بخشنامه 20064/200 مورخ ۱۳۹۱/۱۰/۱۱، جرایمی که به دلیل عدم انجام تکالیف قانونی ایجاد میشوند، در محاسبه مالیات هزینه قابل قبول محسوب نمیشوند.
۶. هزینههای بازاریابی، تبلیغات و نمایشگاهی
هزینههای مربوط به بازاریابی، تبلیغات، تحقیقات بازار و حضور در نمایشگاهها در صورتی که مرتبط با فعالیت مؤسسه باشند و طبق مقررات مالیاتی انجام شده باشند، قابل قبول هستند.
در صورتی که این خدمات توسط اشخاص دیگر انجام شود و مشمول مالیات تکلیفی باشد، پذیرش هزینه منوط به کسر و پرداخت مالیات تکلیفی به سازمان امور مالیاتی خواهد بود.
۷. هزینههای جبران خسارت
هزینههای مربوط به جبران خسارت وارد شده به داراییها یا فعالیت مؤسسه نیز در صورتی قابل قبول است که:
- وقوع خسارت محقق شده باشد.
- موضوع و میزان خسارت مشخص باشد.
- خسارت از طریق بیمه یا شخص دیگری جبران نشده باشد.
۸. ذخیره مطالبات مشکوکالوصول
یکی دیگر از هزینههای قابل قبول مالیاتی، ذخیره مطالبات مشکوکالوصول است، مشروط بر اینکه:
- مربوط به فعالیت مؤسسه باشد.
- احتمال قوی برای عدم وصول آن وجود داشته باشد.
- در دفاتر قانونی در حساب جداگانه ثبت شده باشد.
۹. سایر هزینههای قابل قبول مالیاتی
علاوه بر موارد بالا، هزینههای زیر نیز در صورت رعایت مقررات قابل قبول هستند:
- هزینه حملونقل و انبارداری
- هزینه ایاب و ذهاب و پذیرایی
- هزینه حسابرسی، مشاوره، دلالی و حقالوکاله
- هزینه نرمافزار و خدمات فناوری اطلاعات
- بهای ملزومات اداری
- هزینه تعمیر و نگهداری ماشینآلات
- ضایعات متعارف تولید
- حق عضویت و اشتراک مؤسسات مرتبط با فعالیت شرکت
- هزینههای فرهنگی و رفاهی کارکنان
- ذخیره خدمات پس از فروش (گارانتی)
همچنین طبق بند ۱۸ ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم، سود، کارمزد و جرایم پرداختی به بانکها و مؤسسات اعتباری مجاز نیز در صورت ارتباط با فعالیت مؤسسه، جزو هزینههای قابل قبول محسوب میشود.
هزینه مأموریت قابل قبول مالیاتی
هزینه مأموریت و سفر کارکنان نیز در صورتی که مرتبط با فعالیت شرکت باشد و در دفاتر ثبت شود، قابل قبول مالیاتی است. طبق مصوبه هیئت وزیران، برای مأموریتهای خارجی سقف مشخصی تعیین شده است و هزینههای بیش از این سقف ممکن است به عنوان هزینه غیرقابل قبول مالیاتی شناخته شود.
آیا پاداش هیئتمدیره هزینه قابل قبول مالیاتی است؟
پاداش هیئتمدیره که در مجمع عمومی شرکتها تصویب میشود، بر اساس مواد ۲۳۹ و ۲۴۱ قانون تجارت از محل سود قابل تقسیم شرکت پرداخت میشود. بنابراین این مبلغ هزینه قابل قبول مالیاتی محسوب نمیشود.
با این حال، اگر این پاداش به اعضای حقیقی هیئتمدیره پرداخت شود، از نظر مالیاتی مشمول مالیات بر حقوق خواهد بود.
هزینههای تبلیغات قابل قبول مالیاتی
هزینههای تبلیغات برای توسعه فروش کالا و خدمات در برخی شرایط قابل قبول است، از جمله:
- هزینه تبلیغات برای معرفی محصولات جدید
- هزینه تبلیغات برای توسعه صادرات
- هزینه تبلیغات کالاهای تولید داخل
در برخی موارد، این هزینهها با سقف مشخصی از فروش سالانه قابل پذیرش هستند.
یکی از رایجترین مشکلات مؤدیان در زمان رسیدگی مالیاتی این است که بسیاری از هزینهها در دفاتر ثبت شدهاند، اما به دلیل عدم رعایت شرایط ماده ۱۴۷ یا نقص مدارک توسط ممیز مالیاتی رد میشوند. مدیریت صحیح اسناد و بررسی هزینهها قبل از رسیدگی میتواند از افزایش مالیات و جرائم سنگین مالیاتی جلوگیری کند.
در بسیاری از رسیدگیهای مالیاتی، ممیزان تنها به وجود فاکتور توجه نمیکنند؛ بلکه تناسب هزینه با نوع فعالیت شرکت و متعارف بودن مبلغ آن را نیز بررسی میکنند. حتی اگر هزینهای دارای فاکتور رسمی باشد اما با فعالیت شرکت همخوانی نداشته باشد، ممکن است به عنوان هزینه غیر قابل قبول مالیاتی رد شود.
استهلاک داراییها در ماده ۱۴۹ قانون مالیاتهای مستقیم
استهلاک یکی از مهمترین مفاهیم در محاسبه هزینههای قابل قبول مالیاتی است. مطابق ماده ۱۴۹ قانون مالیاتهای مستقیم، آن بخش از داراییهای استهلاکپذیر که به دلیل استفاده، گذشت زمان یا سایر عوامل دچار کاهش ارزش میشوند، قابل استهلاک بوده و هزینه استهلاک آنها به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی در نظر گرفته میشود.
همچنین بر اساس این ماده، هزینههای تأسیس شرکت نیز در زمره هزینههای قابل استهلاک قرار میگیرد. سازمان امور مالیاتی کشور موظف است با رعایت استانداردهای حسابداری، مقررات اجرایی استهلاک داراییها و جداول استهلاک را تهیه کرده و برای تصویب به وزیر امور اقتصادی و دارایی ارائه دهد.
به همین دلیل، در رسیدگیهای مالیاتی، نحوه محاسبه استهلاک و رعایت جداول استهلاک مالیاتی اهمیت بسیار زیادی دارد.
مقررات و ضوابط اجرایی استهلاک داراییها
برای پذیرش هزینه استهلاک به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی، رعایت ضوابط زیر ضروری است:
۱. مبدأ محاسبه استهلاک
مبدأ محاسبه استهلاک داراییها از ابتدای ماه بعد از بهرهبرداری از دارایی خواهد بود.
۲. استهلاک داراییهای بلااستفاده
در صورتی که دارایی بیش از شش ماه متوالی در یک دوره مالی بلااستفاده بماند، مؤسسه میتواند ۳۰ درصد هزینه استهلاک آن دارایی در مدت بلااستفاده بودن را محاسبه کند.
در این شرایط اگر استهلاک بر اساس مدت محاسبه شود، ۷۰ درصد مدت زمان بلااستفاده بودن دارایی به مدت باقیمانده عمر مفید آن اضافه خواهد شد.
البته این حکم در مورد موارد زیر قابل اجرا نیست:
- ساختمانها
- تأسیسات ساختمانی
- داراییهای نامشهود با عمر مفید مشخص
۳. استهلاک هزینههای تأسیس
هزینههای مربوط به تأسیس شرکت در همان سال تأسیس تا ۱۰۰ درصد قابل استهلاک هستند.
۴. هزینههای قبل از بهرهبرداری
هزینههای انجام شده قبل از شروع بهرهبرداری (به جز هزینههایی که طبق استانداردهای حسابداری جزو بهای تمام شده دارایی محسوب میشوند) در همان سال وقوع هزینه به عنوان هزینه دوره ثبت میشوند.
روشهای مورد قبول برای محاسبه استهلاک
بر اساس مقررات مالیاتی، تنها سه روش برای محاسبه استهلاک داراییها مورد پذیرش سازمان امور مالیاتی است.
روش خط مستقیم
در این روش، مبلغ استهلاکپذیر دارایی در طول عمر مفید آن به صورت مساوی بین سالها تقسیم میشود.
به بیان ساده، هر سال مقدار ثابتی از بهای دارایی به عنوان هزینه استهلاک شناسایی میشود.
روش مانده نزولی
در روش مانده نزولی، استهلاک هر سال بر اساس نرخ تعیین شده در جدول استهلاک و نسبت به مانده ارزش دفتری دارایی محاسبه میشود.
در این روش:
- هزینه استهلاک در سالهای ابتدایی بیشتر است
- با گذشت زمان کاهش پیدا میکند
زمانی که ارزش دفتری دارایی به کمتر از ۵ درصد بهای تمام شده برسد، باقیمانده ارزش دفتری در سال بعد به طور کامل مستهلک میشود.
روش تعداد تولید یا کارکرد
در این روش، استهلاک دارایی بر اساس میزان استفاده واقعی از دارایی محاسبه میشود.
به عبارت دیگر، هزینه استهلاک هر سال برابر است با:
میزان تولید سال ÷ کل ظرفیت تولید دارایی × مبلغ استهلاکپذیر دارایی
این روش بیشتر برای ماشینآلات تولیدی و تجهیزات صنعتی استفاده میشود.
تله تبلیغاتی ملایم
یکی از اشتباهات رایج شرکتها در رسیدگیهای مالیاتی، عدم تطابق استهلاک ثبت شده در دفاتر با جداول استهلاک مالیاتی است. در چنین شرایطی، ممیز مالیاتی ممکن است بخش قابل توجهی از هزینه استهلاک را رد کرده و مالیات شرکت افزایش یابد. بررسی دقیق داراییها و تطبیق آنها با مقررات ماده ۱۴۹ قبل از رسیدگی مالیاتی میتواند از این مشکل جلوگیری کند.
نمایش کد
<div style="background:#e8f7ec;border-right:5px solid #2ecc71;padding:15px 18px;border-radius:6px;margin:20px 0;font-size:15px;line-height:1.9;">
<strong>نکته چالشی و فوقحرفهای:</strong><br>
بسیاری از شرکتها تصور میکنند استهلاک ثبت شده در سیستم حسابداری به طور خودکار مورد قبول سازمان امور مالیاتی است، در حالی که اگر <strong>عمر مفید دارایی یا نرخ استهلاک با جداول استهلاک مالیاتی تطابق نداشته باشد</strong>، ممیز مالیاتی میتواند بخشی از استهلاک را رد کند و آن را به درآمد مشمول مالیات اضافه نماید.
</div>
هزینههای غیر قابل قبول مالیاتی چیست؟
در نظام مالیاتی ایران، همه هزینههایی که در دفاتر ثبت میشوند لزوماً مورد پذیرش سازمان امور مالیاتی نیستند. هزینههای غیر قابل قبول مالیاتی به هزینههایی گفته میشود که در زمان رسیدگی مالیاتی، به دلیل عدم رعایت شرایط قانونی یا نداشتن ارتباط با فعالیت مؤدی از سوی ممیز مالیاتی رد میشوند.
به طور کلی، اگر هزینهای دارای مدرک و مستندات قابل ارائه نباشد، ممکن است غیر قابل قبول تلقی شود. با این حال در برخی موارد خاص، حتی بدون مدرک رسمی نیز ممکن است هزینه پذیرفته شود؛ به عنوان مثال در مواردی که به طور عرفی امکان تهیه سند رسمی وجود ندارد، مانند خرید دام یا محصولات کشاورزی از روستاییان در مناطق محلی.
همچنین اگر هزینهای با وجود داشتن اسناد معتبر ارتباطی با فعالیت درآمدزای مؤدی نداشته باشد، از نظر سازمان امور مالیاتی هزینه غیر قابل قبول محسوب میشود.
مهمترین هزینههای غیر قابل قبول مالیاتی
بر اساس مقررات مالیاتی، برخی هزینهها به طور مشخص در زمره هزینههای غیر قابل قبول مالیاتی قرار میگیرند، از جمله:
- پاداش اعضای هیئتمدیره
- کاهش ارزش داراییها مانند کاهش ارزش سرمایهگذاریها یا موجودی کالا
- هزینههای مربوط به داراییهایی که مالکیت آنها متعلق به شرکت نیست
- مالیات و عوارض ارزش افزوده مربوط به هزینههای مرتبط با درآمدهای غیر معاف
- هزینه مرخصی کارکنان در صورتی که پرداخت نشده باشد
بسیاری از شرکتها در زمان رسیدگی مالیاتی متوجه میشوند که بخش قابل توجهی از هزینههای ثبت شده در دفاتر آنها توسط ممیز رد شده است. در بسیاری از موارد، این اتفاق به دلیل عدم آشنایی با هزینههای غیر قابل قبول مالیاتی یا نقص در مستندات رخ میدهد. بررسی تخصصی دفاتر و هزینهها پیش از رسیدگی مالیاتی میتواند از افزایش مالیات و جرائم جلوگیری کند.
در بسیاری از پروندههای مالیاتی، ممیزان علاوه بر بررسی مدارک، تحلیل اقتصادی هزینهها را نیز انجام میدهند. اگر مبلغ یک هزینه نسبت به حجم فعالیت شرکت غیرمتعارف باشد، حتی با وجود فاکتور رسمی نیز ممکن است به عنوان هزینه غیر قابل قبول مالیاتی رد شود.
سوالات متداول
خیر. در حالت عادی برای پذیرش هزینهها وجود اسناد و مدارک معتبر ضروری است؛ اما در برخی موارد خاص که تهیه سند رسمی عرفاً امکانپذیر نیست (مانند خرید محصولات کشاورزی از روستاییان)، در صورت وجود قرائن و شواهد قابل قبول ممکن است هزینه توسط ممیز مالیاتی پذیرفته شود.
خیر. تنها داراییهای استهلاکپذیر که به مرور زمان یا در اثر استفاده دچار کاهش ارزش میشوند مشمول استهلاک هستند. زمین معمولاً استهلاکپذیر نیست، اما داراییهایی مانند ماشینآلات، تجهیزات، وسایل نقلیه و برخی داراییهای نامشهود قابل استهلاک هستند.
در این حالت مبلغ هزینههای رد شده به درآمد مشمول مالیات شرکت اضافه میشود و در نتیجه مالیات نهایی افزایش پیدا میکند. در برخی موارد نیز ممکن است جرائم مالیاتی به آن تعلق گیرد.
هزینه مرخصی تنها زمانی قابل قبول است که به کارکنان پرداخت شده باشد. اگر صرفاً ذخیره مرخصی در دفاتر ثبت شود اما پرداخت واقعی انجام نشده باشد، ممکن است از سوی ممیز مالیاتی رد شود.
در حالت کلی خیر. اگر دارایی مورد استفاده متعلق به شرکت نباشد و مستندات مالکیت یا قرارداد معتبر وجود نداشته باشد، هزینههای مرتبط با آن ممکن است به عنوان هزینه غیر قابل قبول مالیاتی تلقی شود.
خیر. طبق مقررات مالیاتی، کاهش ارزش داراییها (بهجز در موارد خاصی که در قانون تصریح شده باشد) به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی پذیرفته نمیشود.
خیر. استهلاک ثبت شده در دفاتر باید با جداول استهلاک مالیاتی و مقررات ماده ۱۴۹ قانون مالیاتهای مستقیم مطابقت داشته باشد. در غیر این صورت ممیز مالیاتی میتواند بخشی از آن را رد کند.
خیر. طبق مقررات مالیاتی فقط سه روش استهلاک مورد پذیرش است:
روش خط مستقیم، روش مانده نزولی و روش تعداد تولید یا کارکرد.
در صورتی که دارایی بیش از شش ماه متوالی در یک دوره مالی بلااستفاده باشد، مؤدی میتواند تنها ۳۰ درصد استهلاک آن دارایی در مدت بلااستفاده بودن را محاسبه کند. این قاعده برای برخی داراییها مانند ساختمانها اعمال نمیشود.
مطابق مقررات مالیاتی، مبدأ محاسبه استهلاک از ابتدای ماه بعد از بهرهبرداری دارایی است؛ بنابراین صرف خرید دارایی ملاک شروع استهلاک نیست و زمان بهرهبرداری اهمیت دارد.
